Kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026) là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta ôn lại chặng đường vẻ vang của nền báo chí cách mạng do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, rèn luyện; đồng thời khẳng định vai trò, trách nhiệm của báo chí trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Bác Hồ đọc báo Nhân Dân tại chiến khu Việt Bắc. Ảnh: TL
Ngày 21/6/1925, tại Quảng Châu, Trung Quốc, Báo Thanh Niên do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập và trực tiếp chỉ đạo ra số đầu tiên. Sự kiện ấy không chỉ khai sinh một tờ báo cách mạng, mà còn mở đầu cho một dòng báo chí mới: báo chí lấy lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội làm mục tiêu, lấy lợi ích của Tổ quốc và Nhân dân làm lẽ sống, lấy sự thật cách mạng làm sức mạnh thuyết phục. Từ những trang báo, số báo đầu tiên, Báo Thanh Niên đã góp phần truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào phong trào yêu nước Việt Nam, chuẩn bị về tư tưởng, chính trị và tổ chức cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1930.
Trải qua 101 năm, báo chí cách mạng Việt Nam luôn gắn bó máu thịt với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc. Ở mỗi giai đoạn lịch sử, báo chí đều hiện diện ở tuyến đầu của mặt trận tư tưởng, văn hóa; cổ vũ tinh thần yêu nước, ý chí độc lập, khát vọng tự do; động viên toàn dân đoàn kết đấu tranh giành chính quyền, bảo vệ thành quả cách mạng, xây dựng chủ nghĩa xã hội và thực hiện công cuộc đổi mới. Từ những năm tháng đấu tranh bí mật, các cuộc kháng chiến trường kỳ, đến thời kỳ hòa bình, thống nhất, đổi mới và hội nhập quốc tế, báo chí luôn là tiếng nói của Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, là diễn đàn tin cậy của Nhân dân.
Lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam là lịch sử của bản lĩnh chính trị, trí tuệ, lòng dũng cảm và sự hy sinh. Nhiều thế hệ nhà báo đã có mặt ở những nơi gian khổ, ác liệt nhất; bám sát chiến trường, công trường, đồng ruộng, biên giới, hải đảo; ghi lại chân thực hơi thở của đất nước, phản ánh sinh động ý chí và sức mạnh của Nhân dân. Không ít nhà báo đã ngã xuống khi đang tác nghiệp, để lại những trang viết, khuôn hình, thước phim thấm đẫm tinh thần trách nhiệm với Đảng, với Tổ quốc và Nhân dân. Chính từ thực tiễn ấy, làm báo cách mạng không chỉ là một nghề nghiệp, mà còn là một sứ mệnh xã hội cao quý.
Kế thừa tư tưởng, đạo đức và phong cách làm báo của Chủ tịch Hồ Chí Minh, báo chí cách mạng Việt Nam luôn coi trọng tính Đảng, tính nhân dân, tính chiến đấu và tính nhân văn. Người làm báo phải viết cho đúng, cho trúng, cho hay; phải gần dân, hiểu dân, trọng dân; phải nói đúng sự thật, bảo vệ lẽ phải, phê phán cái sai, cái xấu, cái lạc hậu; đồng thời phát hiện, cổ vũ những nhân tố mới, những điển hình tiên tiến, những giá trị tốt đẹp trong đời sống xã hội. Mỗi tác phẩm báo chí vì vậy phải là sự kết hợp giữa bản lĩnh chính trị, trách nhiệm công dân, đạo đức nghề nghiệp và năng lực chuyên môn.
Bước vào thời kỳ đổi mới, báo chí cách mạng Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò quan trọng trong tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tạo sự đồng thuận xã hội; phản ánh tâm tư, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân; tham gia đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Báo chí đã góp phần quan trọng vào việc khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc; lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo, ý chí tự lực, tự cường và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.
Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh phát triển nhanh và bền vững, hội nhập quốc tế sâu rộng, chuyển đổi số mạnh mẽ, bên cạnh thuận lợi, báo chí cách mạng Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức mới: sự cạnh tranh gay gắt của mạng xã hội và các nền tảng xuyên biên giới; sự thay đổi nhanh chóng trong tiếp nhận thông tin của công chúng; yêu cầu đổi mới mô hình tòa soạn, phương thức sản xuất, phân phối và kiểm chứng thông tin… Thực tiễn đó đòi hỏi báo chí cách mạng không chỉ giữ vững bản lĩnh chính trị, mà còn phải đổi mới tư duy, nâng cao năng lực công nghệ, xây dựng đội ngũ nhà báo chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại.
Để đáp ứng yêu cầu mới, các cơ quan báo chí cần tiếp tục xây dựng tòa soạn hội tụ, phát triển báo chí dữ liệu, báo chí đa phương tiện, tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo một cách có trách nhiệm. Đồng thời,chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ người làm báo có phẩm chất chính trị vững vàng, chuyên môn sâu, kỹ năng số tốt, đạo đức nghề nghiệp trong sáng. Mỗi người làm báo cần tự rèn luyện để không bị cuốn theo sự dễ dãi của thông tin giật gân, câu khách; kiên quyết giữ gìn danh dự nghề nghiệp, trách nhiệm công dân và uy tín của báo chí cách mạng, một lòng phụng sự Tổ quốc và Nhân dân.
Hơn 100 năm qua, từ tờ Báo Thanh Niên lịch sử do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập, đến hệ thống báo chí hiện đại ngày nay là một hành trình lớn lao, vẻ vang và đầy trách nhiệm của báo chí cách mạng Việt Nam. Phát huy truyền thống đó, những người làm báo tiếp tục rèn luyện, phấn đấu, xứng đáng là chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng, văn hóa của Đảng, là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân, là lực lượng tiên phong trong bảo vệ chân lý, lan tỏa niềm tin, cổ vũ hành động cách mạng, góp phần quan trọng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Bình Hải
