Việc sắp xếp tổ chức bộ máy trung tâm chính trị (TTCT) xã, phường, đặc khu (gọi chung là cấp xã) là yêu cầu cần thiết nhằm tinh gọn đầu mối, chuẩn hóa chuyên môn và nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị. Tuy nhiên, quá trình này cần được tiến hành đồng bộ, có lộ trình phù hợp, bảo đảm công tác đào tạo, bồi dưỡng ở cơ sở không bị gián đoạn, đồng thời phát huy hiệu quả đội ngũ, cơ sở vật chất đã được đầu tư.
Trung tâm Chính trị phường Rạch Giá phối hợp với Đảng ủy Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang tổ lớp bồi dưỡng nhận thức về Đảng năm 2026 dành cho cán bộ, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên.
Giữ vững cầu nối giữa cấp ủy và người học
Tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị là yêu cầu xuyên suốt trong giai đoạn hiện nay. Trong tiến trình đó, việc nghiên cứu, sắp xếp lại mô hình TTCT cấp xã là bước đi cần thiết. Điều quan trọng không chỉ là giảm đầu mối tổ chức, mà còn phải thiết kế được mô hình vận hành hiệu quả, bảo đảm công tác giáo dục lý luận chính trị ở cơ sở luôn gần cấp ủy, sát đối tượng và đáp ứng kịp thời nhiệm vụ của địa phương.
Từ thực tiễn hoạt động của TTCT phường Rạch Giá có thể thấy, lợi thế nổi bật của mô hình hiện nay là gần cơ sở, trực tiếp nắm nhu cầu bồi dưỡng và am hiểu đặc điểm người học. Theo Quyết định số 65-QĐ/TU, ngày 27/11/2025 của Tỉnh ủy An Giang, TTCT phường là đơn vị sự nghiệp trực thuộc Đảng ủy phường, chịu sự chỉ đạo trực tiếp, thường xuyên của Ban Thường vụ Đảng ủy; thực hiện nhiệm vụ bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên, đồng thời cập nhật kiến thức, nghiệp vụ cho đội ngũ công chức trên địa bàn.
Hoạt động của TTCT không chỉ dừng lại ở việc tổ chức lớp học. Để một lớp bồi dưỡng đạt chất lượng, trung tâm phải khảo sát nhu cầu, tham mưu xây dựng kế hoạch, chuẩn bị giáo án và cơ sở vật chất, phối hợp báo cáo viên, quản lý học viên, tổ chức kiểm tra, đánh giá, tổng kết. Bên cạnh các lớp bồi dưỡng nhận thức về Đảng, lý luận chính trị dành cho đảng viên mới, Trung tâm còn truyền đạt thông tin thời sự, tập huấn nghiệp vụ công tác Đảng cho bí thư chi bộ, tuyên truyền lịch sử địa phương và tham gia tổng kết thực tiễn theo yêu cầu của cấp ủy.
Nhờ bám sát địa bàn, TTCT có thể nhanh chóng nắm nội dung cần bồi dưỡng, xác định đúng đối tượng còn hạn chế về kiến thức, lựa chọn thời điểm và hình thức tổ chức phù hợp. Đây là cầu nối trực tiếp giữa yêu cầu lãnh đạo của cấp ủy với hoạt động đào tạo, bồi dưỡng; đồng thời là giá trị thực tiễn cần được kế thừa trong mô hình mới.
Tinh gọn đầu mối nhưng không để gián đoạn nhiệm vụ
Qua nghiên cứu dự thảo Quy định về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của trường chính trị tỉnh, thành phố theo tinh thần Công văn số 1049/CV-VPĐU, ngày 20/8/2026 của Văn phòng Đảng ủy phường, cán bộ, giảng viên TTCT phường Rạch Giá đồng thuận với chủ trương tập trung quản lý chuyên môn, chương trình, học liệu và đội ngũ giảng viên về Trường Chính trị tỉnh. Cách tổ chức này có điều kiện chuẩn hóa nội dung, thống nhất quy trình và nâng cao chất lượng đào tạo trên phạm vi toàn tỉnh.
Tuy nhiên, nếu chuyển toàn bộ nhiệm vụ chuyên môn về Trường Chính trị tỉnh và không còn đầu mối thường trực tại cơ sở, nhiều phần việc cụ thể có thể gặp khó khăn. Đào tạo ở cơ sở là một quy trình liên hoàn, không chỉ gồm hoạt động giảng dạy mà còn bao gồm khảo sát nhu cầu, triệu tập và quản lý học viên, chuẩn bị địa điểm, thiết bị, phối hợp xử lý các tình huống phát sinh. Nếu trách nhiệm chỉ được quy định chung là “phối hợp” giữa Trường Chính trị tỉnh với đảng ủy xã, phường, đặc khu mà không xác định rõ cơ quan, cá nhân chịu trách nhiệm thường xuyên, nguy cơ chậm trễ hoặc bỏ sót nhiệm vụ là điều cần tính đến.
Vì vậy, vấn đề cốt lõi không phải là giữ hay bỏ tên gọi của một đơn vị, mà là hình thành cơ chế vận hành rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm. Có thể nghiên cứu phương án Trường Chính trị tỉnh thống nhất quản lý chuyên môn, chương trình, giáo trình và giảng viên; đồng thời tổ chức các điểm đào tạo theo cụm địa bàn. Tại mỗi điểm cần bố trí cán bộ chuyên trách hoặc xác định một đầu mối đủ thẩm quyền để kết nối với cấp ủy, phối hợp mở lớp và quản lý hoạt động thường xuyên, tránh tình trạng giao nhiệm vụ kiêm nhiệm dàn trải.
Sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất và đội ngũ hiện có
Cùng với tổ chức bộ máy, việc quản lý, sử dụng trụ sở và trang thiết bị của các TTCT sau sắp xếp cần được xem xét thận trọng. Nhiều năm qua, các trung tâm đã được đầu tư phòng học, hội trường, máy chiếu, hệ thống âm thanh và hạ tầng công nghệ thông tin. Toàn tỉnh An Giang hiện có 26 TTCT; trong đó, cơ sở của TTCT phường Rạch Giá được trang bị tương đối đồng bộ. Nếu tiếp tục sử dụng các cơ sở phù hợp làm điểm đào tạo, bồi dưỡng, hội nghị và thông tin thời sự, địa phương vừa tiết kiệm chi phí đầu tư mới, vừa tạo thuận lợi cho cán bộ, đảng viên tham gia học tập, hạn chế việc di chuyển xa.
Việc tận dụng cơ sở vật chất hiện có phải gắn với cơ chế quản lý và nguồn kinh phí cụ thể. Cần quy định rõ đơn vị quản lý tài sản, cơ quan chịu trách nhiệm vận hành và nguồn chi cho điện, nước, internet, vệ sinh, bảo vệ, sửa chữa, bảo trì thiết bị. Đây là những khoản chi thường xuyên không lớn nhưng có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì hoạt động. Nếu thiếu phương án đồng bộ, trụ sở và thiết bị có thể bị bỏ trống, nhanh xuống cấp, trong khi địa phương phải thuê địa điểm khác để tổ chức lớp học, hội nghị, gây lãng phí ngân sách và tài sản công.
Đội ngũ giảng viên hiện có cũng là nguồn lực cần được đánh giá đầy đủ. Giảng viên các TTCT, trong đó TTCT phường Rạch Giá hiện có 4 đồng chí, phần lớn đã trải qua nhiều năm công tác tại cơ sở, am hiểu công tác xây dựng Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể. Kinh nghiệm thực tiễn giúp họ lựa chọn cách truyền đạt phù hợp, giải đáp đúng những vấn đề cán bộ cấp xã thường gặp trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Khi chuyển sang mô hình mới, việc áp dụng tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp, vị trí việc làm của Trường Chính trị tỉnh cần gắn với lộ trình chuyển tiếp phù hợp. Dự thảo quy định tỷ lệ cán bộ làm công tác giảng dạy và nghiên cứu của Trường Chính trị tối thiểu đạt 75%; song quá trình bố trí nhân sự cần căn cứ đồng thời vào trình độ, năng lực sư phạm, kinh nghiệm thực tiễn và quá trình công tác. Đối với những cán bộ tâm huyết, có khả năng giảng dạy nhưng còn thiếu một số tiêu chuẩn, cần có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng để họ hoàn thiện điều kiện và tiếp tục phát huy sở trường. Cách làm này vừa bảo đảm yêu cầu chuẩn hóa, vừa tránh lãng phí nguồn nhân lực đã được rèn luyện qua thực tiễn.
Thống nhất chuyên môn, gắn chặt với thực tiễn cơ sở
Chuẩn hóa chương trình là cần thiết nhưng không nên đồng nhất nội dung một cách máy móc. Mỗi xã, phường, đặc khu có đặc điểm kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và những vấn đề đặt ra trong công tác xây dựng Đảng khác nhau. Có địa bàn tập trung giải quyết công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng; có nơi cần tăng cường kỹ năng dân vận, xử lý tình hình an ninh, trật tự hoặc nâng cao năng lực quản trị ở cơ sở. Bài giảng lý luận chính trị chỉ thật sự thiết thực khi liên hệ được với những vấn đề đó và hỗ trợ người học vận dụng vào công việc.
Mô hình mới vì vậy cần bảo đảm sự cân bằng giữa quản lý thống nhất và tính chủ động của cơ sở. Trường Chính trị tỉnh giữ vai trò định hướng, thẩm định và kiểm soát chất lượng chuyên môn; cấp ủy cơ sở được đề xuất nhu cầu, “đặt hàng” chuyên đề và cung cấp các tình huống thực tiễn để bổ sung vào nội dung giảng dạy. Nguyên tắc cần xuyên suốt là thống nhất chuyên môn nhưng không xa cơ sở; tinh gọn đầu mối nhưng không tạo khoảng trống vận hành; chuẩn hóa chương trình nhưng không tách rời yêu cầu của địa phương.
Quá trình chuyển giao cũng phải được chuẩn bị chặt chẽ. Việc sắp xếp tổ chức kéo theo nhiều nhiệm vụ liên quan đến tài sản, đất đai, tài chính, hồ sơ đào tạo và dữ liệu học viên. Cơ quan có thẩm quyền cần ban hành hướng dẫn cụ thể về trình tự, thời hạn và trách nhiệm bàn giao; bảo đảm các lớp đang tổ chức được tiếp tục bình thường, hồ sơ được lưu trữ đầy đủ, tài sản công được kiểm kê và sử dụng đúng mục đích.
Hiệu quả của việc sắp xếp không chỉ thể hiện ở số lượng đầu mối giảm đi, mà quan trọng hơn là chất lượng hoạt động sau sắp xếp: nhiệm vụ được thực hiện thông suốt, chất lượng đào tạo được nâng lên, cán bộ và đảng viên thuận lợi hơn khi tham gia học tập. Từ thực tiễn của đơn vị, tập thể giảng viên, viên chức TTCT phường Rạch Giá đề xuất tiếp tục nghiên cứu duy trì các điểm đào tạo theo cụm địa bàn; xây dựng cơ chế tài chính rõ ràng để quản lý, vận hành cơ sở vật chất; đồng thời thực hiện lộ trình chuyển tiếp nhân sự công khai, hợp lý và bảo đảm quyền lợi chính đáng của đội ngũ.
Giáo dục lý luận chính trị chỉ phát huy đầy đủ giá trị khi gắn với thực tiễn. Vì vậy, sắp xếp tổ chức và hoạt động của TTCT cấp xã cần được tiến hành khoa học, đồng bộ, không cơ học; vừa đáp ứng yêu cầu tinh gọn bộ máy, vừa giữ vững sự gần gũi với cấp ủy, cán bộ, đảng viên và đời sống ở cơ sở. Đó là điều kiện để mô hình mới không chỉ gọn hơn về tổ chức mà còn mạnh hơn về năng lực thực hiện nhiệm vụ.
ThS. Nguyễn Thị Cẩm Hường, ThS. Huỳnh Lê Phong
Trung tâm Chính trị phường Rạch Giá
