Cách đây 78 năm, ngày 16/10/1948, Ban Thường vụ Trung ương Đảng quyết định thành lập Ban Kiểm tra Trung ương - cơ quan kiểm tra chuyên trách đầu tiên của Đảng. Trải qua các thời kỳ cách mạng, ngành Kiểm tra Đảng không ngừng trưởng thành, góp phần quan trọng giữ vững nguyên tắc tổ chức, kỷ luật, kỷ cương, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng.
Đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư, làm việc với Ủy ban Kiểm tra Trung ương. Ảnh: Trang TTĐT Ủy ban Kiểm tra Trung ương
Ngay từ khi thành lập, Đảng ta đã đặc biệt quan tâm công tác kiểm tra, coi đây là một trong những nội dung quan trọng bảo đảm đường lối, chủ trương của Đảng được tổ chức thực hiện nghiêm túc. Trong những năm đầu, mặc dù chưa có cơ quan kiểm tra chuyên trách, nhiệm vụ kiểm tra và thi hành kỷ luật trong Đảng vẫn được Trung ương, các cấp ủy và tổ chức đảng trực tiếp thực hiện.
Trước yêu cầu của công tác xây dựng Đảng, ngày 16/10/1948, tại Chiến khu Việt Bắc, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ban hành Quyết nghị số 29-QN/TW, thành lập Ban Kiểm tra Trung ương. Sự kiện này đánh dấu sự ra đời của cơ quan kiểm tra chuyên trách đầu tiên của Đảng và ngày 16/10 trở thành Ngày truyền thống ngành Kiểm tra Đảng.
Từ dấu mốc đó, tổ chức và nhiệm vụ của ngành Kiểm tra Đảng từng bước được củng cố, phát triển phù hợp với yêu cầu của từng giai đoạn cách mạng. Từ Đại hội III của Đảng năm 1960, Ban Kiểm tra được đổi tên thành Ủy ban Kiểm tra; hệ thống tổ chức kiểm tra từng bước được kiện toàn ở các cấp. Từ sau Đại hội V của Đảng năm 1982, Ủy ban Kiểm tra được tổ chức đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở, tạo nền tảng để công tác kiểm tra, giám sát ngày càng đi vào nền nếp.
Qua 78 năm xây dựng và trưởng thành, các thế hệ cán bộ ngành Kiểm tra Đảng luôn bám sát nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng; thực hiện nhiệm vụ với yêu cầu cao về bản lĩnh, tính nguyên tắc, khách quan, công tâm. Truyền thống ấy được khái quát trong những phẩm chất: “Tuyệt đối trung thành, đoàn kết, trung thực, liêm khiết, kỷ cương và tận tụy” - vừa là sự ghi nhận đối với những đóng góp của ngành, vừa là chuẩn mực đối với mỗi cán bộ làm công tác kiểm tra.
Thực tiễn cho thấy, công tác kiểm tra, giám sát không chỉ nhằm phát hiện và xử lý vi phạm, mà quan trọng hơn là giúp tổ chức đảng và đảng viên nhận rõ ưu điểm để phát huy, phát hiện hạn chế để kịp thời sửa chữa. Việc thi hành kỷ luật nghiêm minh, đúng người, đúng việc, đúng quy định vừa giữ nghiêm kỷ luật của Đảng, vừa có tác dụng giáo dục, cảnh tỉnh và phòng ngừa chung.
Đặc biệt, trong quá trình đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, vai trò của công tác kiểm tra, giám sát ngày càng được đặt ra cao hơn. Phạm vi kiểm tra không chỉ dừng ở việc chấp hành nghị quyết, chỉ thị, mà ngày càng gắn chặt với kiểm soát quyền lực, trách nhiệm nêu gương, thực thi công vụ, quản lý tài sản, tài chính, đất đai, đầu tư, công tác cán bộ và những lĩnh vực dễ phát sinh sai phạm.
Bước vào nhiệm kỳ Đại hội XIV của Đảng, công tác kiểm tra, giám sát tiếp tục được đổi mới mạnh mẽ. Ngày 07/4/2026, Ban Chấp hành Trung ương ban hành Nghị quyết số 05-NQ/TW về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng. Tiếp đó, ngày 11/4/2026, Ban Chấp hành Trung ương ban hành Quy định số 21-QĐ/TW về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng. Đây là những căn cứ quan trọng để tiếp tục hoàn thiện phương thức, quy trình và nâng cao chất lượng công tác kiểm tra trong nhiệm kỳ mới.
Trong bối cảnh tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tiếp tục sắp xếp tinh gọn, chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng được tăng cường. Qua đó, kịp thời phát hiện những điểm nghẽn trong tổ chức thực hiện, đồng thời ngăn ngừa biểu hiện lạm quyền, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm hoặc lợi dụng chức trách, nhiệm vụ vì lợi ích cá nhân của cán bộ, đảng viên.
Kỷ niệm 78 năm Ngày truyền thống ngành Kiểm tra Đảng, là dịp tri ân những thế hệ cán bộ đã đóng góp cho sự nghiệp kiểm tra, giám sát và xây dựng Đảng; đồng thời nhắc nhở mỗi cán bộ kiểm tra tiếp tục gìn giữ phẩm chất, truyền thống của ngành. Thực hiện tốt công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng chính là góp phần giữ vững kỷ cương, bảo đảm quyền lực được thực thi đúng quy định, phòng ngừa sai phạm và xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
PV
