Không chỉ là đối tượng cần chăm sóc, người cao tuổi đang được An Giang nhìn nhận là nguồn lực tiếp tục đóng góp cho phát triển. Từ những cách làm thiết thực ở cơ sở, tỉnh định hướng khai thác lợi thế về nông nghiệp, du lịch, y tế để từng bước hình thành kinh tế bạc, thích ứng với quá trình già hóa dân số.
Hội Cựu chiến binh xã Vĩnh Bình hỗ trợ, chia sẻ kinh nghiệm, giúp hội viên phát triển kinh tế.
Ở ấp Đồng Tranh, xã Vĩnh Bình, 43 hội viên Chi hội Cựu chiến đến nay không còn ai thuộc diện nghèo, cận nghèo; trên một nửa hội viên có cuộc sống khá, giàu. Kết quả ấy không đến từ những khoản trợ cấp, mà từ chính sức lao động của các hội viên trên vuông tôm, ruộng lúa và sự gắn kết của tổ chức hội.
Cách làm của chi hội khá giản dị. Nguồn vốn xoay vòng được duy trì để hội viên có nhu cầu vay, tối đa 30 triệu đồng/người, dùng cải tạo vuông, mua con giống, thức ăn. Đi cùng đồng vốn là kinh nghiệm sản xuất: hội viên tham gia tập huấn kỹ thuật, trao đổi lại trong sinh hoạt chi hội; khi ai gặp trục trặc với vuông tôm, người có kinh nghiệm đến tận nơi xem xét, cùng tìm cách xử lý. Theo ông Bùi Quang Vụ, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Vĩnh Bình cho biết, sự hỗ trợ luôn hướng đến việc giúp hội viên tự vươn lên, sử dụng vốn đúng mục đích, hoàn trả đúng hạn và tạo sinh kế lâu dài.
Hiệu quả thể hiện rõ ở từng gia đình. Với 15 triệu đồng vay từ nguồn vốn của chi hội, ông Nguyễn Văn Dương (61 tuổi) đầu tư cho 3 ha tôm - lúa, đã thu về 45 triệu đồng từ tôm thẻ và dự kiến thêm khoảng 40 triệu đồng từ lứa tôm còn lại. Gia đình ông Đinh Văn Tiếp (63 tuổi), hai vợ chồng thường ốm đau, con đi làm xa, vẫn giữ được 5 công đất sản xuất nhờ được tiếp cận vốn và có hội viên thay nhau chăm sóc vuông tôm, ruộng lúa những lúc ông đi khám bệnh.
Câu chuyện ở Đồng Tranh cho thấy, khi được tạo điều kiện về vốn, kỹ thuật và có tổ chức đồng hành, lớp người lớn tuổi vẫn là lực lượng lao động bền bỉ, giàu kinh nghiệm. Đây là nhận định được Ban Thường vụ Tỉnh ủy nêu trong Báo cáo số 284-BC/TU, ngày 20/10/2026 về tình hình phát triển kinh tế bạc: tại nông thôn, lao động lớn tuổi giữ vai trò trụ cột trong giữ đất, quản lý trang trại, điều hành hợp tác xã và cung ứng dịch vụ nông nghiệp.
Tiềm năng lớn, cần được khai thác đồng bộ
An Giang hiện có 537.515 người cao tuổi, chiếm 14,56% dân số, trong đó hai phần ba sống ở nông thôn; số người từ 70 tuổi trở lên có xu hướng tăng. Dân số già hóa đặt ra yêu cầu lớn hơn về chăm sóc, an sinh, nhưng đồng thời làm thay đổi cơ cấu tiêu dùng. Nhu cầu về y tế, chăm sóc dài hạn, phục hồi chức năng, bảo hiểm, tài chính, du lịch, văn hóa, giải trí của người cao tuổi ngày càng đa dạng, tạo nên một thị trường mới.
Du lịch là lĩnh vực có lợi thế rõ nhất. Kết quả điều tra cho thấy du khách từ 55 tuổi trở lên chiếm trên 13,5% tổng lượng khách đến tỉnh; riêng khách quốc tế ở độ tuổi này chiếm từ 23,71% đến 28,66%. Với hệ thống điểm đến văn hóa, lịch sử, tâm linh, sinh thái và biển - đảo, An Giang có điều kiện phát triển các sản phẩm kết hợp tham quan, nghỉ dưỡng và chăm sóc sức khỏe dành cho người lớn tuổi.
Nông nghiệp cũng mở ra hướng đi riêng. Các vùng chuyên canh sinh thái an toàn và vùng dược liệu quý ở khu vực Thất Sơn là nguồn nguyên liệu để chế biến thực phẩm chức năng, dược phẩm, sản phẩm dinh dưỡng phù hợp với thể trạng người cao tuổi.
Tuy vậy, các tiềm năng này mới bước đầu được khai thác. Tỉnh chưa có cơ chế, chính sách riêng về kinh tế bạc; dịch vụ lão khoa, chăm sóc dài hạn, chăm sóc tại nhà còn thiếu; sản phẩm du lịch chuyên biệt chưa đồng bộ; việc làm của người cao tuổi chủ yếu phi chính thức, quy mô nhỏ; sự tham gia của doanh nghiệp còn hạn chế.
Từng bước hình thành hệ sinh thái kinh tế bạc
Điểm mới trong định hướng của tỉnh là chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu chăm sóc, trợ giúp sang kết hợp chăm sóc, bảo vệ và phát huy vai trò người cao tuổi; coi kinh tế bạc vừa gắn với bảo đảm an sinh xã hội, vừa là thị trường tạo việc làm, thúc đẩy tiêu dùng. Mục tiêu đến năm 2030 là từng bước hình thành hệ sinh thái kinh tế bạc phù hợp với điều kiện của tỉnh.
Về phát huy nguồn lực, tỉnh phấn đấu ít nhất 50% người cao tuổi có nhu cầu và khả năng lao động được tạo việc làm hoặc hỗ trợ sinh kế; khuyến khích việc làm linh hoạt, bán thời gian, tại chỗ; lồng ghép hỗ trợ người cao tuổi vào các chương trình giảm nghèo, đào tạo nghề, kinh tế hộ, hợp tác xã và khởi nghiệp. Tỉnh khuyến khích thành lập các câu lạc bộ, tổ hợp tác “nông gia thông thái” để kỹ sư nông nghiệp, nông dân giỏi đã nghỉ hưu tư vấn, chuyển giao kỹ thuật cho thế hệ trẻ.
Về chăm sóc sức khỏe, tỉnh phấn đấu 100% người cao tuổi có thẻ bảo hiểm y tế, ít nhất 90% được chăm sóc sức khỏe ban đầu, khám định kỳ và lập hồ sơ theo dõi sức khỏe; 50% bệnh viện đa khoa, chuyên khoa cấp tỉnh có khoa lão khoa theo lộ trình.
Về phát triển thị trường, tỉnh phấn đấu có ít nhất 3 mô hình kinh tế bạc tiêu biểu; phát triển chuỗi giá trị “Y dược cổ truyền - Nông nghiệp hữu cơ - Sản phẩm dinh dưỡng chuyên biệt” gắn với vùng dược liệu Thất Sơn; tạo quỹ đất sạch, thu hút đầu tư theo hình thức đối tác công - tư vào các dự án làng sinh thái dưỡng lão kết hợp nông nghiệp trải nghiệm và nghỉ dưỡng.
Định hướng đến năm 2035, kinh tế bạc từng bước trở thành lĩnh vực dịch vụ quan trọng trong cơ cấu kinh tế của tỉnh. Ban Thường vụ Tỉnh ủy cũng kiến nghị Trung ương sớm ban hành Luật Người cao tuổi thay thế luật hiện hành và lựa chọn địa phương có điều kiện ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long để thí điểm mô hình kinh tế bạc liên vùng, như trung tâm du lịch nghỉ dưỡng, dưỡng lão kết hợp y học cổ truyền, hợp tác xã kinh tế bạc.
Từ những chi hội như ở ấp Đồng Tranh đến các định hướng dài hạn của tỉnh, người cao tuổi đang được đặt vào vị trí mới: vừa được chăm lo, vừa được tạo điều kiện tiếp tục cống hiến kinh nghiệm, sức lao động cho quê hương.
Hoàng Mai
