Không dừng ở tỷ lệ hồ sơ trực tuyến cao, chuyển đổi số tại xã Châu Phong, tỉnh An Giang đang đi vào chiều sâu với phương châm lấy người dân làm trung tâm. Địa phương kiên trì hướng dẫn người dân tự thao tác dịch vụ công, đưa thiết bị thông minh xuống đồng ruộng và tìm đầu ra cho làng nghề dệt thổ cẩm Chăm trên không gian số.
Thường trực Ủy ban nhân dân xã Châu Phong kiểm tra công việc tại Trung tâm Phục vụ hành chính công.
Từ làm thay sang hướng dẫn người dân tự làm
Sau sắp xếp đơn vị hành chính, xã Châu Phong có 16 ấp với hơn 56.000 nhân khẩu. Đồng bào Chăm chiếm khoảng 10% dân số, tập trung đông nhất tại các ấp Phũm Soài, Châu Giang và Hòa Long. Địa bàn rộng, kỹ năng số chưa đồng đều đặt ra yêu cầu đưa dịch vụ công đến gần dân, thực chất hơn.
Trong 9 tháng năm 2026, xã tiếp nhận 4.720 hồ sơ thủ tục hành chính, giải quyết 4.713 hồ sơ, đạt tỷ lệ 99,85%. Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt 98,8%, thanh toán trực tuyến đạt 100%. Toàn bộ văn bản không thuộc danh mục bí mật nhà nước được xử lý trên môi trường điện tử. Trong 402 thủ tục hành chính được công bố, xã đã triển khai 228 thủ tục trực tuyến một phần và 171 thủ tục trực tuyến toàn trình.
Tuy nhiên, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến cao không đồng nghĩa mọi người dân đều thành thạo thao tác trên điện thoại thông minh. Với người cao tuổi hoặc ít tiếp xúc công nghệ, việc tự kê khai, nộp hồ sơ và theo dõi kết quả vẫn còn khó khăn.
Bà Trần Thị Lệ, ngụ ấp Vĩnh Tường 1, chia sẻ: “Điều chúng tôi mong muốn nhất là hiểu rõ quy trình để tự thao tác được trên điện thoại của mình, không phải phụ thuộc hay trông chờ vào người khác mỗi khi cần làm giấy tờ”.
Xác định mục tiêu không chỉ là xử lý xong hồ sơ mà là trao kỹ năng cho người dân, xã Châu Phong duy trì 16 tổ công nghệ số cộng đồng và triển khai mô hình dịch vụ công lưu động tại 5 ấp, hỗ trợ trực tiếp hàng chục lượt người dân. Ông Nguyễn Văn Hợp cho biết: “Nếu cán bộ chỉ làm thay cho nhanh thì người dân sẽ mãi không tự tiếp cận được kỹ năng số. Các tổ công nghệ số cộng đồng được yêu cầu hướng dẫn trực tiếp trên chính thiết bị của người dân để họ tự tin thao tác ở những lần sau. Đưa dịch vụ công về ấp là bước đi cần thiết, nhưng giúp người dân tự làm chủ công nghệ mới là đích đến lâu dài”.
Công nghệ phải tạo giá trị thực cho đồng ruộng, làng nghề
Không chỉ ở lĩnh vực hành chính, chuyển đổi số đang mở rộng sang sản xuất nông nghiệp. Trong 9 tháng năm 2026, diện tích gieo trồng lúa vụ đông xuân và hè thu của xã đạt hơn 7.458 ha, năng suất bình quân 7,13 tấn/ha, sản lượng trên 53.153 tấn. Khoảng 90% diện tích lúa sử dụng thiết bị bay không người lái để bón phân, phun thuốc bảo vệ thực vật, 100% diện tích được thu hoạch bằng máy. Xã đang triển khai mô hình trồng lúa chất lượng cao quy mô 48 ha, gắn với Đề án phát triển 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Công nghệ chỉ thật sự có ý nghĩa khi giúp giảm chi phí, nâng chất lượng nông sản và tăng thu nhập cho nông dân. Muốn vậy, người dân cần được hỗ trợ tiếp cận thông tin thị trường, quy trình kỹ thuật và công cụ quản trị số phù hợp. Chuyển đổi số mở ra hướng đi mới cho làng nghề dệt thổ cẩm Chăm, di sản văn hóa phi vật thể quốc gia có nhiều tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng. Thời gian qua, địa phương đã hỗ trợ 45 phụ nữ nông thôn tiếp cận nguồn vốn phát triển kinh tế, trong đó có 18 phụ nữ Chăm làm nghề dệt. Nguồn vốn giúp duy trì sản xuất, gìn giữ kỹ thuật truyền thống, tạo sinh kế bền vững.
Nghệ nhân Mohamad, ngụ ấp Phũm Soài, bộc bạch: “Nghề dệt thổ cẩm không chỉ tạo ra sản phẩm mà còn gìn giữ hồn cốt văn hóa Chăm. Nếu được hướng dẫn cách dùng điện thoại thông minh để chụp ảnh, đăng bài quảng bá làng nghề đến du khách gần xa, người dân sẽ có thêm nhiều khách hàng. Quan trọng nhất là tạo ra đầu ra ổn định”.
Xã Châu Phong định hướng hỗ trợ người dân làng nghề đưa sản phẩm lên không gian mạng, từ chụp ảnh, giới thiệu hoa văn, kể câu chuyện văn hóa sau mỗi tấm thổ cẩm đến kết nối khách hàng trên các nền tảng số. Việc quảng bá phải đi liền với chất lượng thực tế và năng lực cung ứng, tránh làm theo phong trào, chạy theo hình thức.
Đồng chí Nguyễn Thanh Lâm, Bí thư Đảng ủy xã Châu Phong cho biết: “Chuyển đổi số không phải là việc chạy theo xu hướng hay những khẩu hiệu chung chung. Chuyển đổi số ở Châu Phong phải gắn chặt với thế mạnh và nhu cầu thực tế của địa phương, từ nâng cao chất lượng phục vụ hành chính, hỗ trợ sản xuất nông nghiệp thông minh đến bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Mọi giải pháp đưa ra đều phải thiết thực, dễ làm với người dân và được đo lường bằng những chuyển biến cụ thể trong đời sống hằng ngày”.
Với sự đồng hành của chính quyền và sự chủ động của người dân, Châu Phong đang từng bước biến công nghệ thành chìa khóa phát triển bền vững cho vùng đất ven sông này.
Thanh Tiền, Minh Hiển
