Từ các chương trình hỗ trợ của Trung ương và của tỉnh, vùng đồng bào dân tộc thiểu số An Giang đang có thêm động lực phát triển mới. Tư duy phát triển từng bước chuyển từ thụ hưởng chính sách sang chủ động sản xuất, kinh doanh; từ giảm nghèo sang phát triển sinh kế, làm giàu chính đáng. Trong đó, đồng bào Khmer đang phát huy lợi thế địa phương, tận dụng hiệu quả các nguồn lực hỗ trợ để xây dựng mô hình sản xuất phù hợp, tạo việc làm, nâng cao chất lượng cuộc sống.
Ủy ban nhân dân xã An Cư phối hợp Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Tịnh Biên, tổ chức lớp dệt thổ cẩm Khmer dành cho lao động nông thôn chưa qua đào tạo nghề trên địa bàn xã.
An Giang có 29 dân tộc cùng sinh sống, với trên 472.000 người dân tộc thiểu số, chiếm 9,53% dân số của tỉnh; trong đó, đồng bào Khmer có khoảng trên 399.000 người, chiếm 8,06%. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, toàn tỉnh có 102 đơn vị hành chính cấp xã; trong đó có 35 xã, phường, đặc khu thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, gồm 15 xã khu vực I, 7 xã khu vực II và 13 xã khu vực III; có 343 thôn, ấp thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong đó có 101 thôn, ấp đặc biệt khó khăn. Đây là đặc điểm quan trọng, đặt ra yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội phải gắn với bảo đảm an sinh, giữ gìn bản sắc văn hóa, củng cố quốc phòng - an ninh và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Trong vùng đồng bào Khmer, các chính sách hỗ trợ sinh kế, nhà ở, nước sinh hoạt, đào tạo nghề, tín dụng ưu đãi được triển khai ngày càng sát nhu cầu thực tế. Giai đoạn 2021-2025, tổng nguồn vốn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn tỉnh đạt trên 1.000 tỷ đồng. Nhờ đó, hạ tầng thiết yếu tiếp tục được cải thiện; tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số tham gia bảo hiểm y tế đạt gần 98%; hộ nghèo dân tộc thiểu số giảm còn 2,53%, trong đó hộ nghèo đồng bào Khmer còn 2,38%, hộ cận nghèo còn 3,09%. Những kết quả này cho thấy chính sách khi được triển khai đúng đối tượng, sát nhu cầu, có kiểm tra, hướng dẫn và đồng hành thường xuyên sẽ trở thành “đòn bẩy” giúp đồng bào vươn lên thoát nghèo bền vững.
Ở cơ sở, hiệu quả chính sách thể hiện rõ qua từng mô hình, từng hộ dân. Tại xã An Cư, chị Nèang Sóc Khanh, ngụ phum Cô Đơn, ấp Soài Chếk, thoát nghèo nhờ được hỗ trợ kinh phí nuôi bò từ Chương trình mục tiêu quốc gia. Từ con bò sinh sản ban đầu, gia đình chị gây dựng thêm đàn bò con, có thêm thu nhập, từng bước ổn định cuộc sống.
Nhiều mô hình cộng đồng cũng phát huy hiệu quả trong mở rộng sinh kế. Tổ tín dụng tiết kiệm mua cổ phần tại ấp Pô Thi, xã An Cư có 28 thành viên, sinh hoạt định kỳ, mỗi năm huy động khoảng 200 - 250 triệu đồng, hỗ trợ hơn 50 lượt hội viên phụ nữ Khmer có vốn buôn bán nhỏ, chăn nuôi, cải thiện thu nhập.
Cùng với đó, nghề dệt thổ cẩm Khmer tại ấp Srây Skôth tiếp tục được gìn giữ, phát triển. Hợp tác xã Dệt thổ cẩm Khmer xã An Cư, có 63 thành viên; sản phẩm xà rông thổ cẩm được công nhận OCOP 3 sao. 6 tháng đầu năm 2026, địa phương hỗ trợ gần 190 triệu đồng cho 37 thành viên hợp tác xã và mở lớp dệt thổ cẩm Khmer cho 25 lao động nông thôn, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập và góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.
Từ nền tảng chính sách và các mô hình sinh kế, đồng bào Khmer An Giang đã mạnh dạn khởi nghiệp, lập nghiệp với những kết quả cụ thể. Anh Danh Lâm, ngụ ấp Minh Hưng, xã Châu Thành, phát triển mô hình nuôi heo từ nguồn vốn vay ưu đãi của Ngân hàng Chính sách xã hội. Ban đầu còn thiếu vốn, thiếu kinh nghiệm, anh vừa làm vừa học kỹ thuật xây dựng chuồng trại, chọn con giống, chăm sóc, phòng dịch. Đến nay, trang trại của anh có 8 con heo sinh sản và khoảng 70 con heo thịt; nguồn thu ngày càng ổn định, giúp gia đình có điều kiện tái đầu tư sản xuất.
Anh Danh Nguyên, ngụ ấp Song Chinh, xã Kiên Lương, lại khởi nghiệp từ sản vật truyền thống của quê hương. Nhận thấy tiềm năng của nho rừng, anh kiên trì thử nghiệm và đến năm 2019 thành công với sản phẩm rượu nho rừng NBT. Không dừng lại ở sản xuất nhỏ lẻ, anh vận động thành lập Tổ hợp tác trồng nho rừng, thu hút hơn 20 hộ dân sống ven núi tham gia. Đến nay, toàn xã có hơn 30 hộ trồng nho rừng cung ứng trái cho cơ sở sản xuất. Sản phẩm rượu nho rừng NBT hiện có mặt tại nhiều điểm du lịch ở Kiên Lương, Hà Tiên; năm 2023 được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh và giữ vững danh hiệu cho đến nay.
Điểm nổi bật từ các mô hình trên là đồng bào Khmer không chỉ biết tận dụng nguồn vốn chính sách, mà còn lựa chọn hướng đi phù hợp với điều kiện gia đình, lợi thế địa phương và nhu cầu thị trường. Có mô hình phát triển từ chăn nuôi, buôn bán nhỏ; có mô hình dựa trên nghề truyền thống; có mô hình khai thác sản vật địa phương, liên kết hộ dân, gắn sản phẩm với du lịch và thương hiệu địa phương. Điểm chung là tinh thần tự lực, chịu khó học hỏi kỹ thuật, biết tiếp cận nguồn lực hỗ trợ, từng bước chuyển từ sản xuất tự phát sang sản xuất có tính toán, có liên kết, có đầu ra cho sản phẩm.
Có thể thấy rõ sức sống mới đang hình thành trong vùng đồng bào Khmer An Giang. Khi chính sách được triển khai sát dân, đúng nhu cầu, có sự đồng hành của hệ thống chính trị và sự nỗ lực vươn lên của người dân, từng mô hình nhỏ sẽ trở thành điểm tựa lớn cho giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế hộ, kinh tế cộng đồng. Đó cũng là cơ sở thực tiễn quan trọng để An Giang tiếp tục khơi dậy tiềm năng, phát huy nguồn lực con người, xây dựng quê hương phát triển nhanh, hài hòa, bền vững, giàu bản sắc.
Phát huy những kết quả đạt được, giai đoạn 2026-2030, tỉnh đặt mục tiêu giảm tỷ lệ nghèo đa chiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi từ 0,3 - 0,5%/năm; phấn đấu có 12 xã và 70 ấp, khóm vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi thoát khỏi tình trạng đặc biệt khó khăn. Tỉnh tập trung đầu tư hạ tầng, hỗ trợ phát triển sản xuất, tạo sinh kế, nâng cao thu nhập, phát triển nguồn nhân lực, đẩy mạnh thông tin tuyên truyền, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số phục vụ phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Tiếp tục gắn chính sách dân tộc với tín dụng chính sách, đào tạo nghề, chuyển giao khoa học kỹ thuật, xây dựng sản phẩm OCOP, phát triển thương mại điện tử và du lịch cộng đồng. Các cấp, các ngành, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chủ động phát hiện mô hình hay, cá nhân tiêu biểu; hướng dẫn người dân xây dựng phương án sản xuất, tiếp cận vốn, quản trị mô hình, quảng bá sản phẩm; khuyến khích hình thành tổ hợp tác, hợp tác xã, liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị. Cùng với đó, phát huy vai trò người có uy tín, sư sãi, chức sắc tôn giáo trong tuyên truyền, vận động, khơi dậy ý chí tự lực, tự cường, tinh thần lập nghiệp, làm giàu chính đáng trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số…
Nguyễn Hoa
